Hizb ut-Tahrir’in idari hiyerarşisi, örgüt içindeki güç kaynaklarından yalnızca biridir. Para bir başkasını yaratıyor.
Amerika, Britanya, Almanya, Körfez ve diğer Batı ülkelerindeki daha varlıklı kollar, merkeze ve başka yerlerdeki faaliyetlere para gönderiyor. Mandooblar aynı bölgelerde seyahat ediyor, yerel görevlilerle görüşüyor ve fon topluyor. Bu durum Ata’ya en yakın kişilerden bazılarını, parayı sağlayan üyeler ile nereye gideceğine karar veren liderlik arasına doğrudan yerleştiriyor.
Para akışı yerleşik bir coğrafi örüntüyü izliyor. Amerika Birleşik Devletleri ve Britanya’da toplanan fonlar Ürdün’e yönlendirilirken kıta Avrupası genelinde toplanan katkıların ezici çoğunluğu Ata Abu al-Rashta’nın yaşadığı Türkiye’ye akıyor. Bu mali yollar, büyük miktarlarda parayı, başlangıçta katkı veren üyelerden uzakta, nispeten küçük bir üst düzey görevliler çevresinin eline bırakıyor.
İstanbul’un mali merkez olarak ortaya çıkışı Suriye devrimi sırasında hızlandı. Hizb ut-Tahrir liderliği silahlı grupları desteklemeye katıldıkça Türkiye, Avrupa genelinde toplanan paranın başlıca varış noktalarından birine dönüştü. Fonlar silah alımına, silahlı operasyonların finansmanına ve Suriye çatışmasına katılan savaşçılara ödeme yapılmasına yönlendirildi. Ata’nın yaşadığı şehir, örgütün idari merkezinden fazlası oldu. Partinin savaşa katılımının mali merkezine dönüştü.
Suriye projesi sonunda destekçilerinin vaat ettiği siyasi ve askerî sonuçları veremedi; ancak o dönemde kurulan mali düzenlemeler devam etti. Silahlı girişim çöktükten sonra bile Avrupa’dan gelen katkılar Türkiye’ye akmayı sürdürdü. Savaş zamanı mali operasyonu olarak başlayan şey, büyük meblağların Avrupa kollarından İstanbul’daki parti görevlilerine aktarılmayı sürdürdüğü kalıcı bir kanala dönüştü.
Almanya en açık örneklerden birini sunuyor. Mevcut ve eski üyeler, Avrupa kollarından Türkiye’ye düzenli nakit taşındığını ve üyelerin parayı fiziksel olarak taşımadaki rollerini açıkça konuştuğunu anlatıyor. Bazıları, toplanan katkıları Türkiye’deki parti görevlilerine götüren aylık uçuşlardan söz ediyor. Bu üyeler fiilen nakit kuryesi olarak çalışıyor; sıradan katkı sahiplerinin bağımsız biçimde izleyebileceği şeffaf mali aktarımlar yerine örgüt fonlarını uluslararası sınırlar üzerinden taşıyor.
Toplanan para miktarı örgüt içinde giderek artan hoşnutsuzluk yarattı. Mevcut ve eski üyeler, görünür faaliyetleri ve işletme giderleri toplanan paradan çok daha küçük görünürken partinin neden yüksek katkılar istemeyi sürdürdüğünü sorguluyor. Varlıklı Avrupa kollarında toplanan meblağları, üyelerin gerçekten tespit edebildiği harcamalarla bağdaştırmak zor. Bu fark, mali şeffaflık, fonların varış yeri ve bunları alan liderlikten anlamlı bir hesap dökümünün gelmemesi hakkında tekrarlanan şikâyetler doğurdu.
Temel mesele artık yalnızca Hizb ut-Tahrir’in ne kadar para topladığı değil. Katkı veren ülkeden ayrıldıktan sonra bu parayı kimin kontrol ettiği, Suriye savaşı sırasında kurulan mali yolların neden yerinde kaldığı ve üyelerin Türkiye ile Ürdün’e teslim edilen büyük meblağlar hakkında neden açık bir hesap alamadığıdır. Atamaları, bölgesel yetkiyi ve emire erişimi kontrol eden aynı liderlik, sıradan üyelerin inceleme imkânının çok sınırlı olduğu mali kanalları da kontrol ediyor.
Mali ilişki, altlarında bağımlılık yaratabiliyor. Eski üst düzey görevliler; tam zamanlı parti çalışanlarını, ödenek alan görevlileri ve zekât ya da başka yardım alan üyeleri anlatıyor. Ürdün’de bazı görevlilerin zekâtı ve örgüt parasını neredeyse bir hak gibi gördüğüne, kimin uygun sayıldığı ve fonların nasıl harcandığı üzerinde zayıf kontrol bulunduğuna ilişkin şikâyetler ortaya çıktı.
Suriye, bu bağımlılığın neye dönüşebileceğini gösterdi. Hisham El Baba, işlerin ve olağan gelir kaynaklarının çöktüğü bir dönemde partinin maddi çalışmalarına katılırken para alan üyeleri anlattı. Mali desteğin silahlı faaliyet çevresindeki ortamın bir parçasına dönüştüğünü ve katılan üyelerin çoğunun partinin bu çabayı finanse ettiğini bildiğini söyledi.
Dolayısıyla para, idari bir emrin yapamayacağı bir şeyi yapabilir. Bir üyenin geçimini, projesini veya bölgesel faaliyetini, itiraz etmesi gerekebilecek aynı liderliğe bağımlı hâle getirebilir. Merkezî fona ihtiyaç duyan yerel bir görevli, ihtiyaç duymayan birine göre daha az özgürdür. Geliri örgüt üzerinden gelen tam zamanlı bir çalışan, gözden düşmenin ne anlama gelebileceğini bilir.
Mandooblar bu ilişkinin merkezinde bulunuyor. Abu Amr sorumluluk alanında doğrudan para topladı. Osama Abu Zayd, en zengin Avrupa kollarından bazılarının başında bulundu. Ammar Zallum diğer bölgelerle bağlantılı mali meselelerle ilgilendi. Suriye döneminde üst düzey temsilciler, savaşçılar ve silahlar için para toplamak üzere uluslararası seyahat etti. Ata’nın yetkisini taşıyan aynı kişiler, bölgesel çalışmaların sürmesi için gerekli paraya da çoğu zaman yakındı.
Mali yapının ayrı bir muhasebe sorunu olarak ele alınamamasının nedeni budur. Para, liderliğe sadakati ödüllendirmek, tercih edilen faaliyetleri sürdürmek ve eleştirenleri yalnız bırakmak için başka bir yol sağlar. Üye idari olarak bir görevliye hesap verebilir, ancak fonları kontrol eden kişi onun üzerinde ikinci bir yetki biçimi kullanabilir.