Hizb ut-Tahrir üyelere, üstlerindeki görevliler hakkında resmî şikâyet hakkı tanıyor. Parti, Mazalim olarak bilinen bir şikâyet mekanizması bile sürdürüyor. Ancak birkaç ülkedeki eski üst düzey üyeler, şikâyet hakkını bir idari kitapta açıklamanın, güçlü birine karşı kullanmaktan çok daha kolay olduğunu keşfettiklerini anlatıyor.
Naqiblere, Mu’tamidlere veya Mandooblara karşı çıkan üyeler; uyarıldıklarını, cezalandırıldıklarını veya kendilerine müdahale etmeyi bırakmalarının söylendiğini anlattı. Resmî sistemi kullanmaya yıllarını harcayan eski bir üst düzey üye, şikâyetlerini Mazalim’e sunmayı tekrar tekrar istediğini söyledi. Yanıtlar, çok fazla şikâyet ettiğinin söylenmesinden, Mazalim’e ancak parti kendisini cezalandırdıktan sonra başvurabileceği iddiasına kadar uzanıyordu. Kurulun kendisine doğrudan ulaşmanın neredeyse imkânsız olduğunu belirtti.
Şikâyet, sizin üzerinizdeki yolu kontrol eden kişiyi ilgilendirdiğinde sorun daha da keskinleşiyor. Üye bir Mandoob aleyhine yazabilir; ancak Mandoob, bilgiyi emire taşıyan zincirin içinde yer almaya devam edebilir. Mu’tamid bir karara karşı çıkabilir, ancak yanıt için hâlâ aynı üst düzey yapıya bağımlıdır.
Eski üyeler başlangıçta bunların yerel başarısızlıklar olduğuna inanıyordu. Ata olup bitenleri şahsen öğrenirse düzelteceğini varsayıyorlardı. Bu inanç, Amerika, Avrupa, Bangladeş, Rusya ve Orta Asya’daki üyeler deneyimlerini karşılaştırıp aynı şikâyetleri duydukça çökmeye başladı: Görevlilere karşı çıktığı için cezalandırılmak, yanıtsız mektuplar ve kontrolü zaten elinde tutan kişileri aşacak açık bir yolun bulunmaması.
Bazı üyeler olağan yolu tamamen atlamaya çalıştı. Mektuplar fiziksel olarak Türkiye’ye taşındı veya alternatif kanallardan gönderildi. Bu bile Ata’dan yanıt gelmesini garanti etmedi. Bir belgeyi İstanbul’a ulaştırmakla emirin eline ulaştırmak iki farklı şeydi.
Etkisi güçlüdür. Şikâyetçi kendisinin üzerindeki hiç kimseye ulaşamıyorsa bir liderin her şikâyeti çürütmesi gerekmez. Şikâyet yukarı ilerledikçe erişimin daraldığı bir sistemin içinde yeterince uzun süre ayakta kalması yeterlidir.
Sıradan üyeler için bu, hesap verebilirliğin anlamını değiştiriyor. Parti, şikâyetlere izin verildiğini söyleyebilir. Üye yine de daha pratik bir soru sormak zorundadır: Kime ulaşmasına izin veriliyor?