Hizb ut-Tahrir onlarca yıl üyelerine, partinin mücadelesinin askerî değil siyasi ve fikrî olduğunu öğretti. Silahlı eylem, Hilafet’i kurmak için ilan ettiği metodun bir parçası değildi. Suriye devrimi savaşa sürüklenirken bile bu ayrım, örgütün kamuya açık tutumunun merkezinde kaldı. Silahlı gruplar, uluslararası üyeliğe ve bir devlet kurma hedefine sahip bir hareketin neden kendi savaşçı birliklerini kurmayı reddettiğini sorguluyordu. Yanıt değişmiyordu: Silah taşımak, Hizb ut-Tahrir’in siyasi değişim yöntemi değildi.
Sonra liderlik, onlarca yıl savunduğu çizgiyi bizzat aştı.
Suriye ayaklanması silahlı çatışmaya dönüşürken Hizb ut-Tahrir içindeki üst düzey isimler, Ata Abu al-Rashta’ya farklı bir stratejiyi benimsemesi için baskı yapmaya başladı. Parti yalnızca siyasi faaliyete dayanmak yerine, kendi örgütünün askerî açıdan başaramadığını gerçekleştirmek için mevcut silahlı gruplardan yararlanabilirdi. Parayla silah alınabilir, savaşçılar finanse edilebilir ve silahlı grupların iş birliği sağlanabilirdi. Bu gruplar sonunda Şam’a ilerleyerek Ata’nın yeni halife olarak gelmesinin yolunu açabilirdi. Bir zamanlar nebevi metottan sapma olarak reddedilen şey, şimdi emire iktidara giden olası bir kestirme yol olarak sunuluyordu.
Bu, Suriye devriminin içinde kalan sıradan üyelerin kendiliğinden başlattığı bir girişim değildi. Önerilen yön değişikliği partinin üst kademelerinde ortaya çıktı ve sonunda Ata’nın kendisine ulaştı. Örgüt, giderek daha fazla çelişen iki yol üzerinde faaliyet göstermeye başladı. Bunlardan biri, üyelere ve destekçilere kamuya açık biçimde sunulan siyasi ve medya faaliyetlerini sürdürüyordu. Diğeri ise silahlı gruplarla, silah tedarikiyle, uluslararası bağış toplamayla ve sahadaki savaşçılara maddi destekle iç içe geçti.
Abu Bilal bu dönüşümü ilerleten merkezî isimlerden biri oldu. Lübnan’ın Trablus kentinden Filistinli bir isim olan Abu Bilal, devrim sırasında ortaya çıkmadan önce yıllarca Suriye’de hapsedilmişti. Bu deneyim onu muhaliflerin kontrol ettiği topraklarda gelişen silahlı ortamla temasa geçirdi. Hizb ut-Tahrir’in kendi ordusunu kurmak yerine mevcut grupların askerî gücünden yararlanabileceğine ikna oldu. Parti, bu grupları finanse edip bağlılıklarını geliştirerek onların savaş alanındaki başarılarını Hilafet’i kurma şeklindeki siyasi hedefine yönlendirebilirdi.
Ata bu öneriye başlangıçta karşı çıktı. Ancak direnci operasyonun ilerlemesini engellemedi. Yeni yön sonunda onun liderliğinde uygulandı; bu da Suriye girişimini hevesli birkaç üyenin yetkisiz girişiminden çok daha önemli kıldı. Mesele yalnızca silahların denkleme girmesi değildi. Partinin en yüksek makamı, nesiller boyunca üyelere savunmaları öğretilen metoda aykırı bir hareket tarzına izin vermişti.
Abu Bilal daha sonra Suriye ve Körfez’le bağlantılı Mandoob oldu; bu konum onu savaş alanı ile onu finanse edebilecek uluslararası ağlar arasına yerleştirdi. Sorumlulukları siyasi temsili aşıyordu. Bölgede seyahat ediyor, Suriye projesiyle bağlantılı ilişkileri sürdürüyor ve silahlı faaliyet için para sağlama çabalarıyla yakından ilişkilendiriliyordu.
Tek başına hareket etmiyordu. Ustad olarak bilinen Abu Mahmoud ve Abdul Halim Zallum da Suriye operasyonunda önemli roller oynadı. Abu Bilal’le birlikte, Hizb ut-Tahrir’in siyasi savunuculuğun ötesine geçip silahlı grupları finanse etmeye ve desteklemeye başladığı dönemde yer aldılar. Faaliyetler para toplamayı, yardımı koordine etmeyi ve savaşçılara silah sağlanmasına yardımcı olmayı içeriyordu.
Çelişki olağanüstüydü. Hizb ut-Tahrir onlarca yıl, siyasi metodunu silahlı mücadele lehine terk etmeye karşı uyarıda bulunmuştu. Suriye savaşı sırasında parti, bağımsızlıklarını tehlikeye atabilecek dış mali ve askerî yardımları kabul etme konusunda silahlı grupları kamuya açık biçimde uyarmayı sürdürüyordu. Ancak kendi uluslararası yapısı içinde para toplanıyor ve kamuya açık biçimde uzak durduğunu iddia ettiği aynı silahlı ortama yönlendiriliyordu.
Operasyon, Suriye’de olanlarla liderliğe anlatılanlar arasında büyüyen ayrılığı da açığa çıkardı. Sahadaki gelişmeler her zaman partinin hiyerarşisi içinde iletilen iyimser değerlendirmeleri desteklemiyordu. Parti fikirlerinin reddedilmesi, siyasi çabalarındaki gerilemeler ve silahlı grupların belirsiz bağlılıkları, yaklaşan bir zafer tablosunu karmaşıklaştırıyordu. Ancak olumsuz gelişmeler yukarı taşınırken yumuşatılıyordu. Başarısızlık, görüşmelerin sürmesi olarak yeniden sunulabiliyor; iyimser tahminlerin ise parti hedeflerinin ulaşılabilir olduğu beklentisini güçlendirmesine izin veriliyordu.
Bu manipülasyon önemliydi; çünkü strateji giderek, bağlılıkları varsayılamayacak silahlı grupların davranışlarına dayanıyordu. Mali yardım iş birliği, kamuya açık sempati ifadeleri ve artan nüfuz görüntüsü yaratabiliyordu. Fakat ideolojik kanaat ile para karşılığı iş birliği arasındaki ayrım tehlikeli biçimde bulanıklaşıyordu. Yardım durduğunda ilişkiler zayıflayabiliyor veya yok olabiliyordu. Hizb ut-Tahrir’in silahlı gruplardan destek kazandığına kanıt gibi görünen şey, bazı durumlarda örgütün sağladığı para ve maddi yardıma bağımlılıklarını yansıtıyor olabilirdi.
Sonuçlar, yanıltıcı siyasi değerlendirmelerin ötesine geçti. Hizb ut-Tahrir, silahlı gruplar arasındaki anlaşmazlıkların sıklıkla şiddetle çözüldüğü bir ortama girmişti. Partiyle bağlantılı savaşçılar, insanların öldüğü karşılaşmalar da dâhil Suriye gruplarını içeren çatışmalara karıştı. Siyasi değişimi silahlı eylemle hedeflemeyeceğinde ısrar eden hareket, artık kanlı bir iç savaşın çevresindeki mali ve askerî ilişkilerin içindeydi.
Uluslararası boyut bu sapmayı daha da önemli kıldı. Suriye operasyonu yalnızca Suriye içinden finanse edilmiyor, bağış toplama da komşu ülkelerle sınırlı kalmıyordu. Hizb ut-Tahrir temsilcileri, Kanada, Lübnan, Kuveyt, Almanya, Bangladeş ve diğer ülkeler dâhil küresel ağındaki üyelere başvurarak silah alımı ve savaşçıların desteklenmesi için mali katkı talep etti. Bunlar olağan hayır çağrıları veya yalnızca insani yardım amaçlı toplamalar değildi. Katkı yapmaları istenen üyelere paranın askerî amacı açıkça belirtiliyordu.
Partinin Mandooblarının, Mutamidlerinin ve diğer üst düzey temsilcilerinin katılımı, Suriye projesini daha geniş uluslararası liderlik yapısına bağlıyordu. Bağış toplama ve koordinasyon, Hizb ut-Tahrir içinde tanınmış sorumlulukları olan görevliler aracılığıyla ulusal sınırları aşıyordu. Bu nedenle operasyon, Suriye’de bağımsız hareket eden birkaç kişinin eylemlerine indirgenemez. Talimat almaya, faaliyetleri koordine etmeye ve üst düzey liderlikle bağlantı sürdürmeye alışkın temsilcileri olan yerleşik bir örgütsel ağdan yararlanıyordu.
Ansar al-Khilafah, Hizb ut-Tahrir’in Suriye projesiyle ilişkilendirilen silahlı oluşumlardan biri oldu. Ortaya çıkışı, dönüşümün boyutunu gösteriyordu. Uzun süredir siyasi mücadeleyi vurgulayan bir örgüt artık silahlı savaşçılarla bağlantılıydı; uluslararası ağları ise silah ve askerî faaliyetler için para toplanmasına yardımcı oluyordu.
Kuveyt’teki üyelerin tepkisi özellikle açıklayıcıydı. Silahlar ve savaşçılar için bağış toplamak, birçok kişinin yıllarını incelemeye, öğretmeye ve savunmaya ayırdığı ilkeleri sorgulatıyordu. Çelişki, siyasi taktiklere ilişkin küçük bir anlaşmazlık değildi. Hizb ut-Tahrir’in ilan ettiği metodunu, silahlı mücadeleyi açıkça benimseyen örgütlerden ayıran belirleyici sınırlardan biriyle ilgiliydi. Sapma öylesine ciddiydi ki üyeler, liderliğin parti çalışmalarının temel bir ilkesini terk ettiği sonucuna vararak istifa etti.
Mali boyut başka bir rahatsız edici soruyu gündeme getirdi. Daha geniş Suriye operasyonuyla bağlantılı toplamaların milyonlara ulaştığı anlatılıyordu. Para farklı ülkelerde toplanıyor, uluslararası ilişkiler üzerinden taşınıyor ve üyelerin geleneksel olarak finanse ettiği olağan siyasi çalışmalardan çok uzak faaliyetlere yönlendiriliyordu. Ancak katkıda bulunanlar, fonların sonunda nasıl dağıtıldığına, hangi grupların destek aldığına veya belirtilen hedefe ne kadar para ulaştığına ilişkin anlamlı bir görünürlüğe neredeyse sahip değildi.
Liderliğin Suriye’deki gelişmeleri iyimser biçimde sunması sorunu yalnızca derinleştirdi. Siyasi nüfuz, silahlı iş birliği ve mali bağımlılık, giderek Hilafet’in kurulmasına doğru ilerleme işaretleri olarak değerlendiriliyordu. Oysa Suriye savaş alanının gerçeği daha karmaşıktı. Silahlı gruplar kendi önceliklerini izliyor, ilişkiler değişiyor ve mali yardım mutlaka kalıcı siyasi bağlılığa dönüşmüyordu. Silahların, paranın ve geçici ittifakların Şam’ı getirebileceği inancı, tutarlı bir siyasi stratejinin yerine sahadaki durumun taşıyamayacağı beklentiler koyma riski yaratıyordu.
Abu Bilal, Abu Mahmoud ve Abdul Halim Zallum’un rollerini bu kadar önemli kılan budur. Yalıtılmış yerel bir tartışmaya iliştirilmiş çevresel isimler değillerdi. Hizb ut-Tahrir’in Suriye devrimi sırasında silahlı faaliyete dâhil olduğu ağın içinde konum sahibiydiler. Liderlikle, bölgesel temsilcilerle ve uluslararası bağış toplama çabasıyla bağları, onları örgütün kamuya açık kimliğini kökten sorgulatan bir bölümün merkezine yerleştiriyor.
Onların üzerinde Ata Abu al-Rashta bulunuyordu. Suriye operasyonu, emirinin uluslararası temsilcileri ve üst düzey görevlileri üzerinde yetki kullandığı bir örgüt içinde gelişti. Silahlı grupları desteklemeye yönelme kararı yalnızca bir savaş sırasında doğaçlama yapan yerel savaşçıların meselesi değildi. Öneriler en yüksek liderlik düzeyine ulaştı ve faaliyetler, yeni yöne karşı başlangıçtaki direnç aşıldıktan sonra devam etti.
Sıradan üyeler için sonuçlar derindi. Siyasi ve fikrî mücadeleye bağlı bir örgütü desteklediklerine inanarak para veren kişiler, silah ve savaşçı finanse eden bir operasyonla karşı karşıya kaldı. Avrupa, Kuzey Amerika ve Körfez’deki üyeler, katkılarının nasıl kullanıldığını belirleyecek bağımsız bir mekanizmaları olmadan kendilerini binlerce kilometre uzaktaki askerî faaliyetlere katkı yaparken bulabiliyordu.
Dolayısıyla temel soru, yalnızca Hizb ut-Tahrir’in Suriye’deki silahlı gruplarla neden ilişkiye girdiği değildir. Asıl soru, onlarca yıl sabit bir siyasi metotta ısrar etmiş uluslararası bir örgütün, liderlik yapısını, temsilcilerini ve mali ağlarını bu tutumla çelişen faaliyetler arkasında nasıl harekete geçirdiğidir. Suriye projesi, sıradan üyelere öğretilen ilkeler ile örgütü yöneten kişilerin aldığı kararlar arasındaki mesafeyi açığa çıkardı.
Silahlar satın alınıp para dağıtıldıktan ve silahlı ilişkiler kurulduktan sonra başka bir soru yanıtsız kaldı: Uluslararası bağış toplamanın ne kadarı gerçekten amaçlanan alıcılara ulaştı ve Hilafet’i kurma adına toplanan paradan kim hesap veriyordu?